HEŁM wz.15

Polscy żołnierze: widoczne hełmy wz.15, karabinki wz.98,mundury wz.19

  Hełmy francuskie  wz.15 były najpowszechniej używanym modelem hełmu w WP aż do połowy lat 30-tych (do wprowadzenia hełmu wz.31). Hełmy te pochodziły z Armii Polskiej we Francji, I Korpusu Polskiego w Rosji jak również z olbrzymich dostaw zamawianych we Francji. Hełm ten był w tamtym okresie bardzo tanim elementem uzbrojenia. Stan ilościowy hełmów gwałtownie zmalał w wyniku strat wojennych w 1920 roku.Wg. opinii dowódców hełmy wz.15, ze względu na swą małą przydatność były pierszym elementem wyposażenia porzucanym przez żołnierzy w czasie odwrotu. Ich łączną ilość w 1925 roku wynosiła 83 712 sztuk. W hełmy te była wyposażona piechota, część artylerii , żandarmeria oraz załogi samochodów i pociągów pancernych. Wartym zaznaczenia faktem jest to że hełm wz.15 powszechnie zwany "kawaleryjskim" nie był praktycznie używany przez kawalerię aż do połowy lat trzydziestych. Niewielkie ich ilości były przydzielane pułkom kawalerii ale wykorzystywane były głównie przez załogi samochodów pancernych. Hełmy francuskie wz.15 używane w WP malowane były (poza nielicznymi wyjątkami) na kolor zielono-oliwkowy i w większości zaopatrywane były w orła metalowego wz.19 (takiego jak na czapkach). Pod koniec 1926 roku zaczęto rozważać kwestię usunięcia orłów z hełmów ponieważ obniżały wartość bojową hełmu. Usunięto je rozkazem z dnia 1 lipca 1930 roku. Masowo także zalutowywano otwory pozostałe po orłach, Akcja likwidacji otworów w hełmach nie była jednak przeprowadzona całkowicie konsekwentnie i w latach 30-tych, a nawet jeszcze w 1939 roku używane były hełmy z niezalutowanymi otworami.

   Dużym problemem było także szybkie niszczenie się skórzanych elementów wyposażenia wewnętrznego hełmów.  Dokonano więc przeróbki wyposażenia wewnętrznego hełmów wz.15 , obejmowała ona:
  • rozmontowanie
  • ługowanie
  • prostowanie
  • dorobienie części
  • miniowanie
  • dwukrotne lakierowanie
  • wykonanie wyposażenia wewnętrznego

Budowa kładki ... widoczne hełmy wz.15

 

  W pDrużyna ckm na manewrach - widać hełmy wz.15 a na nich opaski oznaczające "stronę" po której walczą ...olskiej wersji wyposażenia wewnętrznego hełmu francuskiego wz.15 skórzana wkładka była wykonana z jednego pasa skóry, wyciętego faliście, z siedmioma (zaś w przypadku większych rozmiarów hełmu - z ośmioma) zaokrąglonymi szczytami, sciąganymi sznurowadłem. Tak wycięty i zwinięty pas skóry był mocowany do czerepu za pomocą metalowej obręczy oraz czterech rozginianych uchwytów. Między skórą a metalową obręczą wszyta była ponadto przekładka z grubego, workowatego, lnianego płótna. Uchwyty mocujące obręcz , zbliżone kształtem do francuskich , były przynitowane do czerepu nad linią łączenia. Główki tych czterech nitów są wyraźnie widoczne na zewnętrznej powierzchni hełmu. Są one charakterystycznym wyróżnikiem wersji polskiej hełmu po przeróbkach. Po wprowadzeniu hełmów polskich wz.31 , w miarę przezbrajania w nie pułków piechoty, hełmy wz.15 były przydzielane jednostkom kawalerii . Zamiar wyposażenia kawalerii w hełmy zrodził się dużo wcześniej jednak wobec dotkliwych braków hełmów nawet w pułkach piechoty nie został zrealizowany. Postulowano wprowadznie pewnych poprawek ułatwiających troczenie hełmu na tylnym juku, lecz nie zostały one nigdy wprowadzone. 1 Pułk Strzelców Podhalańskich przed wprowadzeniem kapeluszy ozdabiał hełm wz.15 piórem , mocowanym w przynitowanej do dzwonu po lewej stronie tulejce. Hełmy wz.15 nie były produkowane w Polsce. 

Hełm wz.15 - budowa

  1. czerep

  2. daszki

  3. grzebień

  4. wkładka skórzana

  5. blacha falista

  6. przekładka z grubej tkaniny

  7. rozginany uchwyt "wąs"

  8. nity mocujące wyposażenie wewnętrzne

 

Na podstawie: Jacek Kijak "Hełmy WP 1917-1991"

Kampania Wrześniowa 1939 (www.bolas.prv.pl) copyright: Bolek Rosiński, Łódź 2001-2002