powrót do strony główej !!!

BITWA NAD BZURĄ

Bitwa nad Bzurą była jedną z największych bitew stoczonych podczas wojny obronnej Polski w 1939 roku. Uczestniczyły w niej dwie pzobacz mapke !!!olskie armie, POZNAŃ i POMORZE, które wycofując się pod naporem nieprzyjaciela w kierunku Warszawy , w dniach 7 i 8 września zostały zagrożone okrążeniem - głównie ze strony niemieckiej 8 Armii, która posuwała się ku Warszawie trasami równoległymi do jednostek polskich, znacznie je jednak wyprzedzając. 
Chcąc opóźnić natarcie nieprzyjaciela i zapewnić sobie swobodę manewrPolska artyleria  p-pancerna zajmuje stanowiska ogniowe w bitwie nad Bzurąu w kierunku Warszawy dowódca armii POMORZE gen. dyw. Władysław Bortnowski, zwrócił się do Naczelnego Dowództwa z propozycją wykorzystania zwrotu zaczepnego w odsłonięte skrzydło 8 Armii niemieckiej. ND zaakceptowało propozycję wykonania manewru zaczepnego siłami armii POZNAŃ I POMORZE - powierzając dowodzenie w tej operacji gen. Kutrzebie. Bitwa , w której po stronie niemieckiej uczestniczyło 18 dywizji z 8 i 10 Armii niemieckiej z GA POŁUDNIE oraz lotnictwo z 1 i 4 Floty Powietrznej , przebiegało w trzech fazach. Pierwsze dwie fazy 9-12 września , polskie natarcie na Stryków i, 13-15 września, natarcie na Łowicz - miały charakter działań zaczepnych, trzecia ,16-18 września , to faza obronna i odwrót do Warszawy . Polskie siły  uległy rozbiciu.
9 września Armia POZNAŃ wykonała przeciwuderzenie z rejonżołnierze armii "Pomorze" maszerujący niedaleko Strykoway na południe od Bzury na niemieckie dywizje rozciągnięte w marszu między Łęczycą i Łowiczem , skupiając główny wysiłek na kierunku Strykowa. Prawe skrzydło natarcia ubezpieczała Podolska BK działając w kierunku Uniejowa, lewe - Wielkopolska BK natarciem na Głowno. Dzięki przewadze liczebnej na odcinku uderzenia oraz dzięki czynnikowi zaskoczenia Polacy zadali nieprzyjacielowi wysokie straty, sięgające około 1500 ludzi oraz wiele sprzętu, i odrzucili go na około 20 km na południe , zdobywając szereg miejscowości min. Łęczycę i Piątek. Znaczne straty zadano także podchodzącej do tego rejonu 8 Armii. 10 września , kontynuując pościg , polska 17 DP stoczyła z niemiecka 17 Dywizją Piechoty cięzki bój spotkaniowy w Małachowicach. 11 września Armia POZNAŃ kontynuując natarcie siłąmi 25 DP i Podolskiej BK , walczyła na południowy-zachód od Łęczycy z nadchodzącą 221 Dywizją niemiecką, 17 DP wyparła nieprzyjaciela z Małachowic , a 14 DP osiągneła Mąkolicę i Koźle. na lewym skrzydle do natarcia weszła GO gen. M. Bołtucia z Armii Pomorze - zdobywając Sobotę , rejon Głowna i Łowicz. 
nacierająca polska piechota w bitwie nad Bzurą ... Reszta sił Armii Pomorze znajdowała się w obronie w rejonie Włocławka, Brześcia Kujawskiego i Koła - wiążąc znaczne siły nieprzyjaciela. Od 11 września Niemcy zaczęli kierować nad Bzurę główne siły z 10 Armii , z 4 Armii i z odwodów GA Południe, oraz lotnictwo min. z 4 Floty Powietrznej, 12 września Polacy osiągneli linię Stryków-Ozorków. Gen. Kutrzeba otrzymawszy wiadomość o wycofaniu się do Modlina jednostek Armii Łódź , z którymi nie było dotychczas łączności , przerwał natarcie i powziął nową decyzję uderzenia siłami Armii Pomorze przez Łowicz na lasy skierniewickie - w celu uchwycenia Sochaczewa i Puszczy Kampinowskiej.  Rano 14 września zgrupowanie gen. Bortnowskiego rozpoczęło natarcie , 26 DP i 16 DP sforsowały Bzurę tocząc ciężkie walki o Łowicz , a 4 DP osiągneła szosę Łowicz-Głowno. W tej sytuacji gen. Bortnowski otrzymał wiadomość, że spod Warszawy maszeruje niemiecka 4 Dywizja Pancerna. W obawie, że dywizja  ta jeszcze tego samego dnia może przekroczyć słabo bronioną Bzurę i wyjść na tyły polskiego ugrupowania nacierającego w kierunku Skierniewic , wydał 26 DP rozkaz odwrotu, który zrealizowano przy dużych stratach. Kiedy do odwrotu przeszła także 16 DP gen. Bołtuć wycofał swoją GO za Bzurę.

Polska lekka artyleria konna w drodze na pozycje ...15 i 16 września Armia Pomorze zajmowała stanowiska obronne na północnym brzegu Bzury i Słudwi, grupa gen. Grzmota-Skotnickiego na pozycji między Kutnem i Żychlinem, grupa gen. Tokarzewskiego w rejonie Gąbina. Dywizje Armii Poznań znajdowały się na podstawach wyjściowych przez Bzurę w rejonie Sochaczewa, a Wielkopolska BK, po przeprawieniu się przez Bzurę w Witkowicach , wkroczyła do Puszczy Kampinowskiej .

rozbita polska kolumna ... oto skutek działania Luftwaffe

Do okrążenia i rozbicia sił polskich nad Bzurą Niemcy użyli większości sił 10 Armii, w tym dwóch dywizji pancernych , trech lekkich i jednej zmotoryzowanej, razem około 800 czołgów. koncentryczny atak na okrążone armie polskie rozpoczeli 16 września przy wsparciu zmasowanego lotnictwa. 1 DPanc , po przeprawieniu się przez Bzurę w Kozłowie Szlacheckim, rozbiła 57 p.p. 14 DP i wdarła się na tyły obu armii polskich. 4 DPanc przeprawiła się przez Bzurę między Sochaczewem a Brochowem i , po krwawej walce stoczonej z 25 DP w  rejonie Adamowej Góry, zdołała opanować Ruszki , ale dalsze jej natarcie zostało zatrzymane.

Rozbite polskie tabory nad Bzurą ... W nocy na 17 września głowne siły Armii Poznań rozpoczęły bitwę o przełamanie niemieckiego pierścienia okrążenia między Witkowicami i Sochaczewem. 15 DP i Podolska BK przekroczyły Bzurę w Witkowicach , 25 DP w Brochowie, 17 DP podeszła do przeprawy w Brochowie , a 14 DP koncentrowała się w Łaziskach. Armia Pomorze przesunęła się do rejonu Osmolin, Kierozia, Osiek GO gen. Grzmota-Skotnickiego na zachód od Kierozi , a 27 DP przesunęła się z Gąbina w kierunku Iłowa.

Rano nieprzyjaciel wznowił natarcie w kierunku południowym, po obu brzegach Bzury , wspierane uderzenem 300-330 samolotów bombowych , które wraz ze zmasowanym ogniem artylerii przez cały dzień bombardowały obszar, na którym okrężone były siły polskie. Artyleria niemiecka ze stanowisk na dominującym prawym brzegu Wisły pod Brochowem i Wyszogrodem uniemożliwiała przeprawę - odcinając siły na zachodnim brzegu Bzury. Po dwudniowym , niezwykle krwawym starciu , w którym Polacy walczyli bihaterskoi , w warunkach braku pomocy medycznej , po całkowitym wyczerpaniu amunicji i żywności - dalszy opór stał się niemożliwy.

Zgrupowani w kolumne marszowa polscy żołnierze idą do niewoli niemieckiej ... Z okrążenia udało się wyrwać tylko nielicznym grupom piechoty bez broni ciężkiej. Grupy te przebiły się przez Puszczę Kampinowską do Warszawy i Modlina. Do Warszawy przedostał  się min. gen. Kutrzeba ze sztabem , gen. Knoll i gen. Tokarzewski, dwie brygady kawalerii po krwawych walkach w Sierakowie , 15 DP po walkach w Laskach i 25 DP po walkach pod Młocinami. po reorganizacji oddziały te uczestniczyły w ostatniej fazie obrony Warszawy. Pozostałe oddziały , z gen. Bortnowskim , 18-22 września dostały siędo niewoli.

Zwolnione nad Bzurą siły niemieckie ruszyły w kierunku stolicy okrążacjąc Warszawę i Modlin. Mimo, że bitwa nad Bzurą skończyła się rozbiciem Armii Poznań i Armii Pomorze , przeciwuderzenie to spełniło ważne zadanie operacyjno-strategiczne - opóźniło kapitulację Warszawy i , wiążąc znaczne ilość wojsk szybkich , uniemożliwiło użycie ich w tym czasie w celu przyśpieszenia działań na Lubelszczyźnie.

DOSTĘPNE ARTYKUŁY O BITWIE NAD BZURĄ:

Zwrot zaczepny armii Poznań i Pomorze znad górnej Bzury

Odwołanie polskiej ofensywy na Stryków

Bitwa pod Łęczycą i Ozorkowem

Boje Armii Pomorze o Łowicz

Bitwa pod Piątkiem i Głownem

Bitwa grupy armii Poznań-Pomorze pod Sochaczewem
Bój GO gen. Grzmota-Skotnickiego pod Ozorkowem

Na bezdrożach Puszczy Kampinowskiej

Odbicie Łowicza

Odwrót jednostek armii Poznań i Pomorze na Warszawę

Przeciwdziałania niemieckie nad Bzurą

Ośrodek oporu "Palmiry"

W sztabach armii Poznań i Warszawa. Decyzja gen Rómmla uderzenia na wschód

Marsz szturmowy grupy gen. Bołtucia

Zobacz filmik z walk nad Bzurą ...

Copyright: 2001 Bolek Rosiński, Łódź. Wszelkie prawa zastrzeżone !!!